خونريزي 

 خونريزي يكي از مهمترين مسائل در ايجاد  مرگ و مير است و كنترل خونريزي مي تواند نقش مهمي در جلوگيري از مرگ و مير مصدوم داشته باشد. 

در افراد عادي اگر ٥٠٠ سي سي تا نيم ليتر خون از دست بدهند ممكن است تغيير محسوسي در عملكرد بدن ايجاد نشود ولي اگر اين خونريزي به ٥/١ ليتر برسد و نزديك به ⅓ حجم خون را در برگيرد، اين يك شرايط بحراني را ايجاد مي كند و نياز به اقداماتي دارد و سريعاً بايد جلو هدر رفتن خون را گرفت. 

در مواقع مواجه شدن با فردي كه دچار خونريزي است يكسري علائم و نشانه هايي وجود دارد كه به ما كمك  مي كند تا متوجه شويم كه شرايط خونريزي فرد در چه وضعيتي است و بتوانيم ميزان خونريزي فرد را ارزيابي كنيم و كثرت اين خونريزي را مشخص كنيم. 

اولين مسئله اين است كه صورت و لبها ممكن است رنگ پريده شوند. معمولاً وقتي به پوست اين افراد دست بزنيم سرد و مرطوب است و دليل آن هم اين است كه عروقي كه خون رساني را به پوست انجام مي دهند در مواقع حياتي بدن يك واكنشي دارند كه سعي مي كنند خوني را كه جريان پيدا مي كند، به اندام حياتي سوق دهند. بنابراين خون كمتري به سطح پوست مي آيد و ما با يك پوست سرد و مرطوب مواجه مي شويم. 

معمولاً نبض اين افراد تند، ولي ضعيف است و اين به خاطر اين است كه جريان خون در بدن فرد كاهش پيدا كرده است.

علامت بعدي اين است كه زماني كه خون رساني به مغز كاهش پيدا مي كند، يكسري علائم مغزي قابل رؤيت است. اين علائم مي تواند بصورت اختلال حواس، سرگيجه، اختلال در ديد و ضعف است. 

در عين حال كه اين علائم ديده مي شود ممكن است فرد مصدوم را دچار اضطراب كند. همچنين مصدوم ممكن است احساس تشنگي و عطش كند كه مي تواند اين عطش هم به آب باشد و هم به هوا. 

معمولاً تنفس فرد تند مي شود چون وقتي حجم خون كاهش پيدا كرد، اكسيژن خون كم مي شود و فرد سعي مي كند با تنفس بيشتر اين كمبود اكسيژن را جبران كند. 

اقدام اوليه در مواجهه با فردي كه دچار خونريزي شده و اين علائم در او ظاهر گشته، اين است كه جريان خون را به طرف عضوي كه در حال خونريزي است، كاهش دهيم.

كه اين كار را با دو روش مي توانيم انجام دهيم:

- با ايجاد فشار

- قرار دادن عضو آسيب ديده بالاتر از سطح بدن.

فشار مي تواند به صورت مستقيم يا غير مستقيم باشد. فشار مستقيم به اين صورت است كه با يك پارچه تميز و هر چه كه در دسترس است، فشار مستقيم به محل خونريزي بياوريم. زماني كه فشار مستقيم به محل خونريزي وارد مي كنيم، معمولاً رگ پاره شده مسدود مي شود و جريان خون به آن ناحيه كاهش پيدا مي كند و خون در آن ناحيه منعقد مي شود.

بايد بر روي سطح خونريزي پارچه گذاشت و در صورت ادامه يافتن خونريزي نيازي به برداشتن آن نيست، بلكه بايد بر روي آن دوباره پارچه بگذاريم و با باند ببنديم و قبل از رسيدن بيمار به پزشك، نبايد باند برداشته شود. 

فشار مستقيم مي تواند بين ۱٥-٥ دقيقه ادامه داشته باشد. در زخم هايي كه بطور معمول ايجاد مي شود اين فشار مي تواند خونريزي را قطع كند.

اگر با فشار مستقيم خونريزي قطع نشد، اقدام به فشار غير مستقيم مي كنيم و بر روي عروقي كه در حال خونريزي هستند و بيشتر هم در خونريزيهاي شرياني و يا خونريزيهايي كه سرخرگ دچار پارگي شده است، فشار وارد مي كنيم. ولي بايد توجه كرد فشار به شريان اصلي، چون خون رساني را به كل عضو قطع مي كند نبايد زياد ادامه يابد. بلكه بايد متناوباً اين فشار اعمال شود تا خونريزي قطع شود.

آخرين كمكي كه هر فرد مي تواند به فرد مصدوم بكند استفاده از شريان بند است. شريان بند نواري پهن است كه به فاصله ٤ انگشت بالاي زخم بسته مي شود و با يك چوب پيچيده مي گردد تا شل و سفت كردن آن آسان باشد و رگ اصلي را كه دچار خونريزي شده مسدود كند.

چون استفاده از شريان بند ممكن است خطراتي را هم براي مجروح به همراه داشته باشد توجه به چند نكته بسيار مهم و اساسي است:

١- نوار شريان بند نبايد نازك و برنده باشد. بلكه بايد پهن و نرم باشد مثل جوراب بلند. 

۲- محل بستن شريان بند بهتر است زير بغل يا كشاله ران و از روي لباس باشد.

۳- زير محل بستن شريان بند با دستمال پوشيده شود تا به پوست آسيب نرسد. 

٤- تا زمانيكه مجروح به پزشك يا مراكز درماني انتقال مي يابد، بايد شريان بند هر ۱٠ دقيقه يكبار رها شود تا خون در عضو مجروح جريان يابد و همواره نبض در زير آن احساس گردد. 

٥- بهتر است ساعت بستن شريان بند را روي باند يادداشت كنيم. اگر توقف جريان خون بيش از ۱٥دقيقه ادامه داشته باشد، به اعصاب و شريانهاي درد آسيب وارد شده و بافتها در اثر نرسيدن اكسيژن آسيب مي بينند. پس رها كردن شريان بند هر ١٠ دقيقه، به بافتها اجازه مي دهد كه از اكسيژن و مواد غذايي موجود در خون استفاده كنند و آسيب نبينند.

۶- بايد نوار شريان بند را به آساني باز كرد. ممكن است باز كردن سريع شريان بند باعث درد مجروح شود.